Waarom houden Amerikanen eigenlijk niet van voetbal?

De Britse acteur John Cleese (van Monty Python) weet het antwoord: “The wonderful thing about football is how creative it is. And this is why it has never caught on in America. You see, in America, the action is deliberately kept short so that the sponsors can get in as many commercials as possible. (…) So, you get four seconds of extremely violent action, and then the only genuinely creative activity involved: a beer commercial.”

Nu heb ik eigenlijk al een deel van het filmpje weggegeven, maar het is alsnog de moeite waard om even de tirade van Cleese te bekijken:

De nieuwe wereld

Wat de reden ook is, voetbal en Amerika zijn geen droomhuwelijk. Veel mensen reageerden dan ook erg sceptisch toen bekend werd dat de Verenigde Staten het WK van 1994 mocht organiseren. Toch paste deze keuze perfect in het tijdsbeeld. Vanaf de jaren ’90 werd voetbal in toenemende mate een product. Er kon steeds meer geld worden verdiend met tv-beelden, shirtjes, seizoenskaarten en sponsorcontracten. De FIFA wilde dit product natuurlijk aan iedereen en z’n broer verkopen, en dus vloog het WK naar allerlei opkomende markten: Japan & Zuid-Korea (2002), Zuid-Afrika (2010) en Qatar (hopelijk nooit, maar waarschijnlijk in 2022). We zien hier de globalisering in actie.

De Amerikanen organiseerden het toernooi precies zoals je dat van Amerikanen mag verwachten: overdreven spectaculair. De openingsceremonie werd geleid door Oprah Winfrey, president Clinton gaf een speech, er was vuurwerk, er waren optredens en er waren honderden ballonnen. Soulzangeres Diana Ross zong en danste, miste een penalty van een paar meter afstand, en zong en danste vrolijk verder. Ironisch genoeg zou het toernooi ook eindigen met een gemiste penalty, maar daarover later meer.

Op het veld was er gelukkig ook redelijk wat spektakel. Ierland, gesteund door duizenden Amerikanen van Ierse afkomst, won in New York onverwachts van Italië. Bulgarije verraste de wereld door Duitsland uit het toernooi te gooien en Roemenië deed hetzelfde met Argentinië. De uitschakeling van Argentinië werd mede mogelijk gemaakt door de schorsing van Diego Maradona, die na de eerste wedstrijd werd betrapt op doping. De finale tussen Brazilië en Italië eindigde helaas in een saaie 0-0, waarna een strafschoppenserie volgde. De Italiaanse sterspeler Roberto Baggio deed daarin een geslaagde imitatie van Diana Ross door de beslissende penalty te missen.

Veel Europeanen voorspelden dat USA ‘94 compleet zou mislukken, maar in veel opzichten werd het toernooi wel degelijk een succes. De wedstrijden trokken maar liefst 3,4 miljoen toeschouwers – een record dat nog altijd niet is verbroken. Tegelijkertijd lieten de meeste Amerikanen het WK volledig aan zich voorbij gaan. Na afloop groeide de interesse in soccer beetje bij beetje, en tegenwoordig heeft de sport redelijk wat aanhang onder jongeren, vrouwen en Hispanics.

Zo was er genoeg spektakel om de kranten mee te vullen. Het meest dramatische moment van dit WK vond echter niet plaats in Amerika, maar in de Colombiaanse stad Medellín.

 

Narco-soccer

In het begin leek het allemaal goed te gaan. Colombiaanse voetbalclubs kregen bakken met geld waarmee ze goede spelers vast konden houden en nieuwe spelers konden kopen. Het geld kwam van dubieuze bronnen, maar daar lag niemand wakker van. Het belangrijkste was dat er successen werden behaald waar het volk trots op kon zijn. In 1989 won Atlético Nacional de Copa Libertadores, de Zuid-Amerikaanse versie van de Champions League. Het hele land vierde feest, de president belde om het team te feliciteren. Op dat moment maakte het nog niet zoveel uit dat Atlético Nacional de club was van de machtigste drugsbaron ter wereld.

Sinds de Netflix-serie Narcos kent eigenlijk iedereen het verhaal van Pablo Escobar. Maar speciaal voor mijn ouders, die geen Netflix hebben, zal ik het kort samenvatten. Vanaf de jaren ’80 bouwt Escobar in Colombia een gigantisch drugsimperium. Hij verdient miljarden aan de smokkel van cocaïne naar de Verenigde Staten en behoort op een bepaald moment zelfs tot de rijkste mensen ter wereld. Dat gaat natuurlijk niet zonder slag of stoot. Zijn drugskartel legt mensen het zwijgen op door ze om te kopen of om te leggen. Onder de duizenden slachtoffers zijn prominente rechters en politici die hem dwars zitten.

"Als Vito Corleone me uitnodigt voor een etentje, dan kom ik"

Francisco MaturanaBondscoach van Colombia, 1993-1994

Tegelijkertijd mengt Pablo zich graag in zijn lievelingssport. De Colombiaanse drugskartels bouwen voetbalveldjes en steunen jeugdteams. Bovendien investeren ze miljoenen in profclubs, die erg geschikt zijn om geld wit te wassen. Pablo geniet van het succes van Atlético Nacional en nodigt regelmatig spelers uit in zijn exorbitante villa. Eén van die spelers is Andrés Escobar, een verdediger met dezelfde achternaam, maar die verder bijna niets met Pablo gemeen had. Andrés was een kalme, sympathieke gentleman die liever niet met de onderwereld geassocieerd wilde worden. Door de macht van de drugsbaronnen kon hij er echter niet omheen – met tegenzin bezocht hij het huis van de grote baas. Of, zoals de toenmalige bondscoach Francisco Maturana het verwoordde: “als Vito Corleone [the Godfather] me uitnodigt voor een etentje, dan kom ik”.

Pablo Escobar maakt veel vijanden in zijn strijd om aan de macht te blijven. Te veel vijanden, zo blijkt. Op de vlucht voor de politie wordt hij op 2 december 1993 doodgeschoten. Zijn ondergang leidt tot veel opluchting, maar niet tot vrede. Integendeel: in de drugswereld ontstaat een machtsvacuüm dat door niemand gevuld kan worden. Het land zinkt steeds dieper in een moeras van chaos en geweld.

Het WK in Amerika is een perfecte mogelijkheid om de reputatie van Colombia te redden en het volk weer vreugde en hoop te geven. De Colombiaanse spelers voelen de immense druk op hun schouders. Na de eerste groepswedstrijd (3-1 verlies tegen Roemenië) wordt het team met de dood bedreigd. In de wedstrijd tegen de Verenigde Staten wordt het alles of niets. Na 35 minuten gaat het weer helemaal mis, als Andrés Escobar een voorzet op ongelukkige wijze in eigen doel werkt.

Een paar dagen na zijn terugkomst in Medellín besluit Escobar om ‘s avonds uit te gaan met vrienden. Op een bepaald moment krijgt hij ruzie met een groep mannen die hem treiteren met zijn eigen goal. Het blijken, achteraf, de verkeerde mensen om ruzie mee te hebben. De mannen zijn beruchte drugscriminelen en houden niet van tegenspraak. Escobar stapt in zijn auto om te vertrekken, maar komt niet ver. De volgende ochtend wordt Colombia wakker met het afschuwelijke nieuws dat Andrés Escobar met zes kogels om het leven is gebracht.

Hoe meer details je leest over Andrés Escobar, hoe hartverscheurender het verhaal wordt. Zijn moeder overleed op 52-jarige leeftijd aan kanker, en voetballen was voor Andrés een manier om te ontsnappen aan het verdriet. Tijdens het WK in Amerika had hij twee foto’s bij zich: één van zijn overleden moeder, en één van zijn verloofde. Hij had plannen om met haar in Italië te gaan wonen, want Escobar stond nadrukkelijk in de belangstelling van AC Milaan. Kort voor zijn dood had hij een open brief gestuurd naar de krant El Tiempo, waarin hij schreef over het mislukte WK in Amerika en waarin hij de hoop uitsprak dat Colombia kon herrijzen na al die jaren van geweld. Hij sloot de brief af met de onverteerbare woorden “Hasta pronto porque la vida no termina aqui”. Tot snel, want het leven eindigt hier niet.

 

Bronnen

The Two Escobars (2010). Documentaire

https://www.fourfourtwo.com/features/legacy-usa-94-why-two-big-misses-didnt-prevent-a-world-cup-hit

http://www.eltiempo.com/deportes/futbol-colombiano/la-ultima-columna-de-andres-escobar-238588

https://www.irishtimes.com/sport/soccer/international/world-cup-moments-andr%C3%A9s-escobar-s-fatal-own-goal-in-1994-1.3479329

 

Coverfoto: Flickr

Nooit meer een verhaal missen?

Vul dan hier je e-mailadres in om bij elk nieuw artikel een berichtje te krijgen. Ik hou zelf ook niet van spam, dus je mailadres zal nergens anders voor worden gebruikt!



Leave a Reply