“Mannen en vrouwen van Ivoorkust, uit het noorden en het zuiden, het midden tot aan het westen. We hebben jullie vandaag laten zien dat heel Ivoorkust kan samenleven. Samen kan spelen voor hetzelfde doel: kwalificatie voor het wereldkampioenschap. Jullie hebben beloofd dat dat feest het hele volk bij elkaar zou brengen. Vandaag vragen we jullie… we gaan op de knieën… vergeef elkaar. Vergeef elkaar. Een Afrikaans land met zoveel rijkdom mag niet wegzinken in oorlog. Leg alsjeblieft alle wapens neer, organiseer verkiezingen, en dan zal alles beter worden.”

 

Voetbal is (soms) geen oorlog

Veel Afrikaanse landen worden in de jaren ‘90 geteisterd door oorlog. Politieke, economische en etnische conflicten lopen dwars door elkaar heen en leiden tot veel bloedvergieten. Ivoorkust, gelegen aan de West-Afrikaanse kust, is iets later dan de rest. In 2002 komen soldaten daar in opstand tegen de regering, en zo begint de Eerste Ivoriaanse Burgeroorlog. De rebellen krijgen het noorden in handen, waar voornamelijk moslims wonen, terwijl de regering de macht houdt over het christelijke zuiden. De oorlog eist duizenden levens en nog eens miljoenen mensen slaan op de vlucht. Vredesonderhandelingen leveren weinig op. Maar dan, in oktober 2005, krijgt Ivoorkust een geschenk uit de voetbalhemel: voor het eerst in de geschiedenis plaatst het land zich voor het WK. Dat lijkt misschien een kleine pleister op de wond, maar voor de Ivorianen maakt het een wereld van verschil.

De manier waarop Ivoorkust zich kwalificeert voor het WK lijkt wel een Disneyfilm: het is een spannend verhaal, de good guys winnen op het allerlaatste moment en er komen zelfs Afrikaanse dieren in voor. De Olifanten (de bijnaam van het Ivoriaanse elftal) zijn de good guys, de Ontembare Leeuwen (bijnaam van Kameroen) zijn de bad guys. Dan zijn er ook nog de Farao’s (Egypte), die een bijrol spelen in deze film. Er is nog maar één kwalificatiewedstrijd te spelen, en alleen de eerste plaats in de poule geeft recht op WK-deelname. Ivoorkust staat bovenaan, maar Kameroen kan de eerste plaats overnemen als het thuis wint van Egypte. Bij die wedstrijd staat het na 90 minuten gelukkig nog 1-1. Maar dan, in de allerlaatste minuut van de blessuretijd, krijgen de Leeuwen een penalty. Alle hoop lijkt vervlogen voor de Olifanten. De Leeuw neemt een aanloop. Hij richt zich op zijn prooi, zet een paar ferme passen en jaagt de bal naar de rechterhoek. De Farao stort zich juist in de andere hoek. Het dierenrijk houdt zijn adem in. De bal spat uiteen op de paal. De Ontembare Leeuwen zijn nu Ontroostbare Leeuwen geworden.

In Ivoorkust zijn miljoenen mensen uitzinnig van vreugde. Overal wordt feestgevierd, in de hoofdstad Abidjan gaan de straatfeesten door tot in de ochtend. In Bouaké, dat in handen is van de rebellen, wordt in de lucht geschoten. De spelers van Ivoorkust gaan ook door het dak, maar realiseren zich dat ze met deze prestatie nog veel meer kunnen bereiken. De ploeg bestaat uit moslims en christenen, en heeft nu een unieke kans om een brug te slaan tussen de strijdende partijen. Een cameraploeg wordt de kleedkamer binnengelaten. Sterspeler Didier Drogba pakt de microfoon en richt zich tot zijn landgenoten. Hij spreekt de emotionele woorden waar ik het hoofdstuk mee begon, live op televisie.

De boodschap komt aan. Alle Ivorianen scharen zich achter hun voetbalteam en vinden zo een vorm van verbroedering die ze eerder niet hadden. De vredesonderhandelingen komen in een stroomversnelling en een paar maanden later wordt er een wapenstilstand getekend. Drogba wil daarna gelijk doorpakken. In 2007 zorgt hij ervoor dat het nationale elftal voor het eerst een wedstrijd speelt in Bouaké, de hoofdstad van de rebellen. Soldaten van het noorden en het zuiden zijn in het stadion om gezamenlijk naar de wedstrijd te kijken. Zo brengt Drogba de strijdende partijen letterlijk dichter bij elkaar.

In eigen land is Drogba daarom nog steeds een soort heilige. Buitenlandse media hebben zijn verhaal ook opgepikt, en schreven artikelen met dit soort titels: Didier Drogba brings peace to the Ivory Coast. Een beetje overdreven misschien – in 2010 brak er weer een crisis uit in het land. Maar toch: het succes van het Ivoriaanse elftal gaf een cruciale impuls aan het vredesproces. Zij konden een verdeeld volk herenigen toen niemand anders dat kon.

 

Wenn es passiert

In de zomer van 2006 mocht Duitsland het WK organiseren, en de zon scheen letterlijk en figuurlijk. Het toernooi bracht het beste in Duitsland naar boven: de organisatie was perfect, bezoekende fans werden hartelijk ontvangen en de Duitsers durfden zelfs weer met zwart-rood-gouden vlaggen te zwaaien. Het was allemaal zo mooi dat de media er een label op plakten: dit was een Sommermärchen, een zomersprookje.

Het voetbal was niet altijd even goed, maar er viel wel een hoop te beleven. De achtste finale Nederland-Portugal werd een historische veldslag met een recordaantal rode kaarten. Nederlanders gingen over de schreef, Portugezen stelden zich aan, de scheidsrechter liet alles uit de klauwen lopen. Ook de finale tussen Italië en Frankrijk werd in de 108e minuut rood gekleurd. Bij een 1-1 stand in de verlenging kabbelt de wedstrijd langzaam richting penalty’s, totdat de Italiaanse verdediger Marco Materazzi een opmerking maakt over de zus van Zinédine Zidane. Die reageert nogal heftig: met een kopstoot in de borstkas van Materazzi. Het is één van de meest bizarre momenten uit de sportgeschiedenis. De kopstoot leidt tot een rode kaart voor Zidane, ongeloof bij iedereen die het ziet, en een hoop parodieën.

In de resterende minuten vraagt iedereen op het veld zich af wat er zojuist is gebeurd, en wordt er niet meer gescoord. Er volgt een strafschoppenserie, die de Italianen beter nemen dan de beduusde Fransen. Voor levende legendes als Pirlo, Totti, Buffon, Del Piero en Cannavaro is de WK-titel een kroon op hun werk. Die andere legende, Zinédine Zidane, sluit zijn carrière af met gebogen hoofd.

En hoe verging het Ivoorkust op het WK? De Disney-film van de Olifanten kreeg in Duitsland helaas geen vervolg. Geen Afrikaanse dieren meer, geen farao’s, ook geen gastrol voor Kwik, Kwek en/of Kwak. Na twee nederlagen en een knappe 3-2 overwinning op Servië-Montenegro konden de Ivorianen weer het vliegtuig in. Ze zullen vooral herinnerd worden vanwege die bloedstollende kwalificatiewedstrijden en die belangrijke speech van Drogba. Na die speech zongen ze nog “on veut s’amuser, arrêtez vos fusils”: wij willen plezier maken, hou op met schieten. Een half jaar later hadden ze plezier; het schieten was opgehouden.

Nooit meer een verhaal missen?

Vul dan hier je e-mailadres in om bij elk nieuw artikel een berichtje te krijgen. Ik hou zelf ook niet van spam, dus je mailadres zal nergens anders voor worden gebruikt!



Leave a Reply